МАНСУУРАЛ - УРАН БҮТЭЭЛИЙН ХОЛБОО

Би ямар ч мансууруулагч хэрэглэдэггүй.

Учир нь би өөрөө мансууруулагч.

Salvador Dalí

сюрреалист

Хийсвэрлэх урлагийг үүсгэгч

            1999 он. Мюнхен хот. Wohenende-ээр Чех яваад ирсэн найз Уве надад сюрприз барихаар шийдснээ дуулгаж бааранд дуудав. Очлоо. Надад зориулж шидэт умдаа чехээс авчирч гэнэ. Цэхэр, хөхөмдөг ногоон өнгөтэй өтгөн зунгаарсан ликёр хундагалав. Хундаган дээр ёроолдоо ромб хэлбэрийн нүхтэй, үзүүртээ дэгээ бүхий халбага тавиад ширхэг ёотон голлуулаа. Тэгээд өтгөн ликёроо аажуухан ёотон дээр асгаад шүдэнз зуран галдав. Хэсэг харж байснаа галыг унтрааж, намайг татчих гэж байна. Уулаа. Гоц гойд юм мэдрэгдсэнгүй. Уве харин яаж байна? гэж байн байн асууна. Би гайхана. Өөрийгөө чагнана. Зөөгч ирээд ахиж захих зүйл байгаа эсэхийг лавлах үед би гэнэт нэг өөрчлөлтийг олж харлаа. Түүний цамц, уруул гэрэлтэж байв. Люминесцент гэрлийн нөлөөгөөр цайвар зүйлс асч, гэрэлтдэгийг бүгд мэднэ. Гэхдээ энэ арай өөр байна. Эргэн тойронд буй улаан, шар, цэнхэр өнгөнүүд нүд гялбуулан асч, гэрэлтэнэ. Тээр хол суугаа хүмүүсийн шивнээ тодхон сонсогдоно. Уве-д гарч буй өөрчлөлтийг мэдээллээ. Мань эр инээд алдан -За, чи Henri Matisse үедээ сууж байгаа юм байна. Дахиад нэг татчихбал Marc Chagall болно гэж байна. Чехээс олж ирсэн умдааг нь absinthe гэх ажээ. Хэрвээ уншигч Матиссын "Бүжигчид", Шагалын хожуу үеийн зургуудийг санаж байгаа бол абсинтийн үйлчилгээг төсөөлөх байх гэж найдна.

            Абсинт нь ХХ зууны эхэн үед европт ихэд дэлгэрч, ялангуяа уран бүтээлч давхаргынхны шимтдэг умдаа болж байжээ. Абсинтээс болоод кубизм, абстракционизм, авангардизм, модернизм, сюрреализм гээд зүсэн зүйлийн урсгал сад тавин дэлгэрэхэд хүрсэн гэхэд огтхон ч дэгсдсэн болохгүй. Энэ төрлийн ликёр нь оюун санаанд хүчтэй нөлөөлж, хараа сонсголыг хурцлан, гаж өөрчлөлт үзүүлж, удаан хугацаагаар донтож хэрэглэвэл тархины эд эсийг гэмтээж, солиорол, хийрхэлд хүргэдэг нь нотлогдсон тул одоо Чех, Андорра хоёроос бусад Европын улсуудад хориглосон гэнэ. Анзаарвал Пикассогоос уруудаад бүгд л ууж, онгодоо хөглөн, абсинтаа магтан дуулж, зурж байжээ. Абсинттай бүсгүй, абсинттай натюрморт, абсинттай шүлэг, хөгжим ... дуусахгүй жагсаалт гарна. Надад үнэхээр сюрприз байлаа.

            Гол зүйлдээ оръё. Би тэгэхэд анх удаа модерн, авангард урлаг хоосон хэлбэрдэлт, чамирхлаас бус тэр цагийн зураачдын дотроос нь төрж байсныг ойлгосон юм. 80-аад оны сүүлч, ерөөд оны эхээр монголд авангард урлагийг мандуулна гэж найзуудын хамт хөөрцөглөж явсан би ичлээ. Бид хуурай агсам тавьж байсан юм байна. Дотроос нь оргилж хийсэн бүтээлийг нь бид гаднаас нь хараад дууриаж, сармагчилж байж. Урлаг хүний дотроос оргилж байж давтагдашгүй болдог гэж энэ юм уу.

            Намайг мансууруулах бодисыг магтан дуулсан хэргээр дуудах вий, ха ха ха. Би ерөөсөө ч магтахгүй. Яагаад гэдэгт л хариулт хайж байгаа юм. Яг үнэндээ бол архи тамхины төрлийн мансууруулагчид эрүүл мэндэд хортой болохоос бус оюун санааг тэлж, хүчтэй өдөөдөг нь маргашгүй зүйл юм. Агуу эрдэмтэд, уран бүтээлчид мансуурлын нөлөөн дор суут нээлт, домогт бүтээлүүдээ туурвисан байдаг. Гээд агуу болох гээд мансуурах хэрэггүй. Агуу хүмүүс агуугаараа л төрдөг. Зүгээр хаяадаа өөрсдийгөө хурцалж, өдөөдөг л байсан гэдгийг хатуу сануулаад мансуурал, бүтээлч сэтгэлгээ хоёрын холбооны талаар хийсэн нэгэн судлагааны дүнг сонирхуулъя.

Туршилт ба үр дүн

            Францын зураач эмэгтэй анх удаа ЛСД(Lysergic acid diethylamide) хэрэглэсэн үедээ өөрийн хөргийг 11 удаа зурж, цаг хугацаа, нөллөөллийн өөрчлөлтийг тэмдэглэсэн байна. Тодорхой хугацаа өнгөрөхөд түүний зургууд танихын аргагүй өөрчлөгдсөн ажээ.

           

15 минутын дараа (зүүн талд), 45 минутын дараа (баруун)

мэдрэмж: өнгөнүүд хурц болж ирлээ!


1 цаг 45 минут өнгөрөхөд (зүүн), 2 цаг 15 минут өнгөрөхөд(баруун)

мэдрэмж: Өнгийн харандаанууд худалдаж авсан минь зөв байжээ!

3 цаг 30 минут (зүүн), 4 цаг 45 минут (баруун)

мэдрэмж: Нүд зурмааргүй байна. Энэ зурагт нүд шаардлагагүй. Би нил ягаан.

6 цаг (зүүн), 6 цаг 45 минут (баруун)

мэдрэмж: би нүдээ хамгийн сүүлд зурахаар шийдлээ. Бусад хэсгийг зурж

дуустал тэр намайг ширтээд байхыг би хүсэхгүй. Ер нь зураг намайг харахыг би хүсэхгүй нь. Хар харандаа хааччихав даа, за за надад бусад өнгөнүүд нь байгаа юм чинь. Энэ зураг надад таалагдаж эхэллээ

8 цаг (зүүн), 8 цаг 45 минут (төвд), 9 цаг 30 минут (баруун)

мэдрэмж: Би 45 минутын турш харанхуйд сууж, Pink Floyd сонссон чинь ийм юм болчихож. Өмнөх бүх зургууддаа би толгойн дотор минь юу болж байгааг

зурах гэж хичээдэг байсан. Харин одоо би толгойноос минь гадуур болж

байгаа бүхнийг дүрслэхийг хүсч байна.

            Дээрх туршилтаас харахад мансуурах бодис хэрэглэснээс 6 цагийн дараа хийсвэрлэл, халилын дээд цэгтээ хүрч тэгээд хэвийн байдал руугаа аажим буужээ гэж ойлгогдохоор юм. 1950-иад оны сүүлчээр АНУ-ын Засгийн газрын сэтгэцэд нөлөөлдөг эмийн үйлчилгээг эмнэл зүйн зорилгоор судлах хөтөлбөрийн дагуу үүнтэй төстэй судлагаа хийсэн байдаг. Судлагаанд хамрагдахыг зөвшөөрсөн зураачид 50 мкг LSD-25 тарьж, хайрцаг нүүрсэн харандаа, үзэг цаас өгчээ. Ажиглалт, тэмдэглэлийг харин эмч хөтлөсөн байна. Олон зураг зурснаас товчлоод гол гол цэгүүд дээр зурсныг харуулъя

20 минут                                                                      2 цаг 30 минут

4 цаг 25 минут                                                                                     8 цаг

            Туршилтын эхлэл болон төгсгөлд зурсан зургаа зураач голж, уйтгартай хэнд ч хэрэггүй хог гэж байжээ. Харин мансууруулах эмийн үйлчлэлийн оргил үед тэр хэдий зарим үед цаасаа олж хүрч чадахгүй, хөдөлгөөнөө удирдаж хүчрэхгүй байсан ч бий болсон бүтээлийг хамгийн ихээр таашааж, сайн зураг боллоо гэж байсан гэнэ. Тийм үедээ зураач амандаа "би мэдэж байна" хэмээн үглэж, тасалгаан дотуур эрчимтэй холхих, орон дээр дээш харж хэвтэн, гараараа агаарт ямар нэг зүйл дүрслэх мэтээр хачин авир гаргаж байсан гэж эмч тэмдэглэжээ.

            Уншсан, бичсэн та бид хамтдаа эрүүгийн цагдаагийн зохион байгуулалттай тэмцэх хэлтэст дуудагдахгүйн тулд одоо мансууралах бодисын хор хөнөөлийг дурсцгаая. Өгүүллийн эхэнд дурдсан абсинт бол тархийг гэмтээдэг гээд хориглогдсон, орчин үеийн хувилбарууд нь хоруу чанар багатай гэгдэж байгаа ч хэрэглээд дэмий. Химийн нийлэгжүүлэх аргаар гаргаж авдаг LSD, ecstasy, ice зэрэг бол үхэлд ч хүргэж мэдэх хөнөөлтэй эд бөгөөд эдгээрийг хадгалсан, хэрэглэсэн нөхцөлд эрүүгийн хариуцлагад татагддаг хуультай орон, монгол!

            Төгсгөлд нь хэлэхэд Д.Нацагдорж, Б.Явуухулан, Р.Чойном гээд манай уран бүтээлчид энгийн мансууруулагч - водка, шимийн архи зэргийг хэрэглэчихдэг байжээ. Нацгаа ах бол бүр addicted болоод согтуу үедээ айлын хашаа налаад зогсоогоороо өнгөрчихсөн байсан гэдгийг үеийнхэн нь дурссан нь буй. Аагтай, сүүтэй цай уугаад хөлс нь асгарч тавирч, "мансуурдаг" ардын зураач, урлагийн гавъяат зүтгэлтэн Б.Чогсом багшийн туршлага илүү дээр гэж уриалаад "bye" гэх шив.

Р.Батсайхан

"Цоожтой гүүр"

   Би нэг өдөр өнжөөд дараа өдрийнх арван гурван цагаас үүрийн дөрвөн цаг хүртэл гүүрэн дээр зогсдог ээлжийн ажилтай болсноор одоо танд хуучлах ээдрээт түүхтэй холбогдсон билээ. Ээлжгүй  өдрөө би өдөржин унтаж, маргаашийн ажлын нойрыг авдаг байв. Харин ажлын цагаараа гүүрээр ганц нэгээрээ явж өнгөрөх хүн иртэл машин дотор хөгжим сонсоод л сууж байдаг юм. Гүүрээр ганцаараа гиеүрсэн хүн явж л харагдвал, шууд л тэр хүн дээр явж очин яриа өдөж танилцаад, тэр хүний амьдралын тухай ярилцаж эхэлдэг билээ. Ер нь бол би хэр сайн ярилцаж чадна, тэр хэрээр миний ажлын амжилт үнэлэгддэг гэсэн үг. Гэхдээ танихгүй хүнтэй яриа үүсгэнэ гэдэг тийм ч амар ажил биш болохыг та гадарлаж л байгаа байлгүй. Гүүрээр өнгөрөх хүн бүхэнтэй ярилцсанаар ажлын бүтээмж үнэлэгддэг гэнгүүт миний  ажлыг сүлжээний бизнест татан оруулдаг ухуулагч, Христийн шашны сайн мэдээ тараагчидтай хольж хутгахгүй байхыг хүсье. Энэ ажил маань сэтгэл зүйчийн ажил юм аа. Гүүрнээс үсэрч амиа хорлохоор завдаж буй хүмүүст сэтгэл санааны дэм өгөх, амьдралын итгэл найдвар, баяр хөөрийн талаар ухуулж,  хийхээр шийдсэн алхмаас нь болиулах үүрэгтэй ажил билээ. Энэ ажлыг би анхандаа сэтгэл зүйчийн мэргэжлийн  дадлага ажил болгон сайн дураар хийж эхэлсэн ч, үр дүн нь урьдах жилүүдэд амиа хорлож байсан статистик судалгаанаас мэдэгдэхүйц эерэг гарч эхэлсэнд Нийслэлийн Онцгой Байдлын Албанаас орон тооны ажил болгон цалинжуулж өөр ээлжийн сэтгэл зүйчийг ч томилж өгсөн юм. Нэгэнт тоон баримт дурдсаных, нэгэн зүйлийг сонирхуулахад нийслэлийн хэмжээнд сүүлийн гурван жилийн хугацаанд гарсан амиа егүүтгэх хэргүүдийн 42 хувь нь зөвхөн энэ гүүрнээс үсэрч үхсэн тохиолдолдлууд гэвэл та итгэх үү? Чухам юуны учир эл гүүр хорвоогоос сайн дураар буцагчдын нөгөө ертөнцөд зорчих буудал болов гэдэг нь нэгэн залуугаас шууд эхтэй юм билээ.  Бүх зүйл анх ингэж эхэлжээ:

   - Хайр дурлалынхаа ид халуунд мансуурч, бие биенээсээ хором ч хөндийрч чадахаа больсон залуу хос  гал халуун, чин үнэнч хайр сэтгэлээ мөнхрүүлэхийг хүсэж л дээ. Тэгээд хотын төвөөс холгүйхэн орших нэрт удирдагчаар нэрлэгдсэн  гүүрний хашлагын сараалжин төмрөөс үүрд хамт байхын бэлгэдэл болгон өвөр талд нь өөрсдийн нэрс, ар талд нь дурлалын суманд оногдсон зүрх сийлсэн төмөр цоожийг түгжин дүүжлээд, түлхүүрийг нь үүрд хамт байх хүслээ шившин голын ус руу чулууджээ. Тэдний хайр сэтгэлээ мөнхлөн цоожилсон энэхүү шинэлэг үйлдлийг олон залуус дагалдан мөнөөх гүүрийн хашлага төмөр, бариул гээд цоож зүүж болох бүхий л хэсэгт хайр сэтгэлийн тангараг, хосуудын нэрний үсгүүд бүхий цоожоор бүрхэнджээ. Сүүлдээ гүүрийн албан ёсны нэрийг бүгд мартан “Хайрын гүүр” гэж нэрлэх болжээ. Гэгээн хайрын гэрч болсон өнөөх гүүр удалгүй хараал шингэсэн гүүр болон хувирах нь тэр. Бүтэлгүй хайр дурлалтай учирсан залуу гүүрнээс үсэрч үхжээ. Голын усанд үйж үхсэн талийгаач анхлан энэ гүүрэнд хайр сэтгэлээ цоожилж үүрдийн бэлгэдэл үлдээсэн хосын нэг байв.  Бүсгүй нь өөр эрийг даган далайн чинадыг зорьсноос ийм явдал болсон гэлцдэг байлаа. Тэр эмгэнэлт явдлаас хойшид бүтэлгүй хайр сэтгэлээсээ болж гүүрнээс дүүжилж үхэгсэд, чөлөөт уналт хийгчид тасрахаа байв. Гэнэтхэн л амьдралаас уйдагчид их болсныг мухар сүсэг, далд ертөнцөд итгэгчид  “анхдагч залуу”-ийн халааснаас олдсон бүтэлгүй хайрын шүлэг, мөнөөх хайрын гүүрийг жигшин зэвүүцсэн үгсээр дүүрсэн зурвас бүхий цаас хараал болон биелсэн гэдэгт итгэн холбон тайлбарладаг байв.

       Би энд ажиллах болсоор жил, зургаан сарыг үджээ. Ажлын ачааллын хувьд зундаа хэвийн, хавар намартаа сунаж унамаар, өвөлдөө бол амралтын байдалтай байдаг билээ. Энэ хугацаанд зуу зуун бүтэлгүй хайрын түүхүүд сонсож, элдэв янзын хүмүүстэй ярилцаж үзсэн минь нүсэр зузаан хайрын роман, докторын ажил хийхэд хангалттай хүрэлцэх мэдлэгийг хуримтлуулж дөнгөсөндөө. Би шаггүй ухуулагч бөгөөд ихэнхидээ ятган сэнхрүүлж дөнгөх агаад зарим үед ноцолдож зууралдаж, ихээхэн хүч гарган байж олон зуун хүний амийг аварч байв. Харин хоёр удаа яаж хичээгээд аварч чадаагүй юм. Харин намайг эзгүйчилж үсэрч үхсэн тохиолдол долоо удаа болсон. Насан туршдаа амьдралаас уйдсан хүмүүстэй зууралдахыг хүсэхгүй хэрнээ л хаяад явчихаж зүрхлэхгүй явсаар амьдралыг минь өөрчилсөн хаврын нэгэн өдөртэй золголоо. Гүүр амгалан тайван,  машиндаа тамхи баагиулан сууж байтал хөлсний унаанаас нэг дэгжин бүсгүй буун шийдэмгий гэгч нь гүүрний хашлага зүглэн алхлав. Би ч ум хумгүй гүйсээр бүсгүйгээс тав зургаан алхмын зайд дөхөн иртэл бүсгүй миний хардснаас тэс өөр үйлдэл гаргаж эхлэх нь тэр! Бүсгүй цүнхнээсээ алх гарган ирж хашлагын голд байх хуучирсан том цагаан цоожийг цохиж эхэллээ. Тэр цоожийг л цохиж эхлэхэд би хэн болохыг нь таньсан юм. Нөгөө далайн чинадыг зорьсон охин!  Жижиг алх нь цоожны ирмэг хэсгүүдийг эмтлэхээс бус эвдэж онгойлгож дөнгөхгүй байлаа.

-       “Тийм жижиг мөлгөр алх, энэ турьхан гар хоёр яаж бороо шороонд он удсан хамгийн хуучин цоожыг эвдэж чадах билээ дээ? “

Би эргэлзэж төвдөлгүйгээр бүсгүйд туслахаар очоод, юу ч дуугаралгүй алхыг нь шүүрэн авч цохиж эхэллээ. Хажууд нь хүн байгааг  анзаарах сөхөөгүй байсан бүсгүй алхыг гараас нь авахад л нэг цочин сандрах шиг болов. Намайг цоож руу далайж байгаад хэд хэд цохисны дараа бүсгүй шивнэх шахуу зөөлнөөр:

-        Би өөрөө, би эвдэх ёстой гэж хэлэхэд нь

-         Энэ алх чинь жижигдээд байнаа, миний машинд царил байгаа тэрүүгээр мулт татчихад болно гээд машин руугаа явж өнөөх царилаа авч ирэн бүсгүйд сарвайлаа.

 Голын урсгал руу уйтгарт нүдээр ширтэн байсан бүсгүй намайг царил аван ирэхэд   уйтгарт нүд нь шийдэмгий төрхөөр солигдон байдаг бүх л хүчээ гарган өнөөх цоожийг мулт татаж дөнгөв. Дараа нь мулт үсэрсэн цоожийг гогцоотой нь нийлүүлэн алгандаа барьж байгаад голын ус руу шидэж орхилоо. Цоожийг шидэхдээ бүсгүй  хүнд сонсогдтол чангаар бодох мэт маш намуухнаар:

-       Уучлаарай гэж хэлээд, надруу нүдээрээ баярлалаа гэж хэлэх мэт хараад тайван гэгч нь алхаж одсон юм.

Би ахиж тэр бүсгүйтэй таараагүй ээ, тэр өдрөөс хойш дахин гүүр рүү ч очоогүй. Энэ явдлаас хойш ахиж хэн ч үсэрч үхэхгүй мэт санагдсан учраас л би тэр ажлаа орхихоор шийдсэн юм. Учир нь би хараал байдаг гэдэгт итгэдэг , хараалыг хариулж болдог гэдэгт итгэдэг хүмүүсийн нэг билээ. 

Terrorist win!

Тэр даваа гаригийн өдрийн арван дөрвөн цагийн үед, өөрөөр хэлбэл хичээлээ тарсныхаа дараа  шууд л РС тоглоомын  газар руу тоглохоор ороод өнөө өглөө буюу лхагва гаригийн өглөөний долоон цаг арван таван минутын үед тэндээс гарч ирлээ. Бүтэн хоёр өдрийн туршид нүдний хор гаргахаар нэгхэн цаг л унтсныг эс тооцвол огтоос унтаж амраагүй бөгөөд байрны доод хонгилд байх цонхгүй тоглоомын газраас хамраа ч цухуйлгаагүй билээ. Гэнэт агаар салхинд гарч ирсэнд нүүр нүдгүй өвлийн жавартай агаар сэрүү татуулан бүрхээд,  түүнд өмнө хөл тавьж үзээгүй шинэ орчинд ороод ирэх шиг хачин мэдрэмжийг төрүүлж орхилоо. Уг нь өдийд сургууль руугаа явж хичээлдээ суух ёстой ч өнөөдөр орох хичээлийн дэвтэр, ном ч,  хичээлд суух хүсэл ч түүнд байсангүйд шууд л харьж унтахаар гэрээдээ зүглэлээ. РС тоглоомын газраас гарч ирснээс хойш түүнд өөр нэг хачирхалтай мэдрэмж төрж эхэлсэн нь компютерийн тоглоом доторх хийсвэр ертөнц, тоглоомны ширээнээс өндийн гарч ирээд эргэн хөл тавьсан бодит ертөнц хоёр нэг цул болон уусаж нэгдсэн юм шиг санагдах болжээ. Магадгүй түүний нээсэн энэ нэгдмэл ертөнц нь бүтэн хоёр өдрийн турш тасралтгүй тоглосон тоглоом, нөгөө  талдаа нойр дутагдлаас үүссэн багахан дэмийрэл ч байж болох л доо. Харин түүний хувьд  одоо алхаж, амьсгалж буй энэ орон зай нь чухамдаа бодит амьдрал уу? Эсхүл цахим ертөнц доторхи гурав хэмжээст ертөнц үү? гэдгийг ялгаж, таньж мэдэх хүсэл байсангүй. Харин ч энэ хоёр орон зай нэг ертөнц болж нэгдэж хувирсанд бүр таатай байв. Цахим ертөнцийн тоглоом доторхи баатрууд бодит ертөнцөд түүнтэй нүүр тулж, амьдрал гэдэг олон шат үе бүхий даалгавар биелүүлдэг тоглоом гэж төсөөлөх харин ч сонирхлыг нь татаж эхэлжээ. Түүний сонирхлыг юу юунаас илүү алан хядлага, дайн байлдаан бүхий “action” төрлийн тоглоомууд илүү ихээр татдаг билээ. Тиймдээ ч тэр гэрийнхээ хаалгаар орон ортлоо хэд хэдэн удаа гал нээж, арваад хүний амийг хөнөөгөөд амжлаа. Эхлээд түүнтэй нэгэн алан хядагч нүүр тулжээ. Түүний гарч ирсэн РС тоглоомтой байрны буланд нэг террорист түүнийг алахаар отож буй мэт санагдсанд гар бөмбөг шидэж алсан бол дараа нь явган хүний замаар дэндүү олон хүн явж, хурдан харихад нь энэ их хөл хөдөлгөөн тээг болоод буй мэт санагдсанд хоёр зуун сумтай Машинго буюу FN M249  нэрт автомат буугаар бүгдийг нь хэнийг ч босож ирэхгүй болтол шүршиж орхисон билээ. Хамгийн сүүлд түүнтэй буудалцсан этгээдүүд гэрийнх нь орцонд халз тулжээ. Орцонд нь тэсрэх бөмбөг тавихаар завдаж асан хоёр алан хядагчийг тэр дуу намсгагчтай М16 автомат буугаар тархин тус газар нь буудан хороон, тэсрэх бөмбөгийг аюулгүй болгоод гэртээ орлоо. Гэртээ оронгуутаа л тэр орныхоо гадуурхи бүтээлгийг хайш яйш ярж дэлгэн хөнжлөө сөхөөд шууд л гадуур хувцастайгаа хэвтээд өгөв. Хувцсаа тайлж унтвал илүү амарсан болдог гэж үргэлж үглэдэг байсан талийгаач өвөөгийнхөө үгийг санаж гадуур өмдөө дотуур өмдтөйгөө цуг шувтлан тайлж, газар шидээд, дараа нь цамц футболкоо тайлан толгойныхоо дээхнэ чулуудаад унтахаар тухаллаа. Унтаа сэрүүний завсарт зүүрмэглэхдээ:

Нэгэнт л амьдрал тэр чигтээ кибер тоглоомын ертөнц, Кибер тоглоом өөрөө бодит амьдрал болон уусчихаад  байхад гэррүү ирэхийн оронд дулаан гаражнаас аавын орхиод явсан машиныг нь хулгайлж унаад, хотын төвийн зам дээр “Need for speed” тоглоомыг үнэн утгаар нь тоглохгүй юу? Эсвэл 200 сумтай Машинго FN M249  буугаа цэнэглээд шууд л сургууль орох байсан юм. Эхлээд хоёр давхарт гарч 203 тоотод эхний цаг дээр хичээл орох  зэвүү хүргэсэн химийн багшийг ангийнхаа үргэлж тэвчээр бардаг хэдэн тэнэгүүдтэй нийлүүлж, хутгаар нэг бүрчлэн сийчиж хаячихаад, огтхон ч таалагддаггүй ангийн багштайгаа хэрэв сургуулийн хонгилд таарвал тэнд завсарлаад гарч ирсэн бүх сурагчидтай цугт нь  хэнийг ч үлдээхгүй шүршиж алчихаад, дараа нь захирлыг, тэгээд жижүүрийг... эцэст нь сургууль дотор тэсрэх бөмбөг тавиад тэндээс гүйж гарах байсан юм гэж харамсан бодлоо.

Ингэж харамсан бодож байтал хувцасны шүүгээн дотор чимээ гарах шиг боллоо. Алагдаагүй үлдсэн нэг террорист энд нуугдаж байж гэж бодоод  дуу намсгагчтай гар бууныхаа бүх сумыг нь дуустал шүүгээрүүгээ галлачихаад сая л нэг түгших айдасгүй болж, сэтгэл нь амарч эргэн унтахаар хэвтлээ.

Тэр гэнэт л зүүдэндээ босон алхаж, өрөөнийхөө цонхны тавцан дээр гарч зогсон цонхоо нээгээд, гараа хий савчин ямар нэг зүйл, магадгүй цайруулагч бодис шидэх шиг болоод “Цав цагаан” гэж чанга орилон хэлээд цонхоороо үсэрчихлээ.

***

Цонхоор үсрэгч хөвгүүн энэ хавар наймдугаар ангиа төгсөх байсан юм. Зожиг, дэндүү дотогшоо зантай, үг дуу цөөтэй, юунд ч сонирхолгүй, компютерийн тоглоомноос өөр ямар ч хоббигүй. Эцэг эх нь сагсан бөмбөг тэргүүтэй элдэв төрлийн спортоор хичээллүүлэх гэж яддаг байж. Харин түүнд хөлсөө дуслуулан, гүйж бахардаж бодитоор сагсан бөмбөг тоглохоос илүүтэй кибер ертөнцөд хэн нэг нэртэй сагсчин болон тоглох нь хамаагүй сонирхолтой санагддаг байж. Тэр гэртээ өөрийн гэсэн вакуум орчинг бүрдүүлээд удсан байжээ. Баяр ёслолын, энгийн бүхий л өдрүүдэд гэр оронд  юу ч болж байсан үл тоон чихэвчээ зүүн дэлгэцрүүгээ ширтээд л бүхнээс ангижирдаг байсан гэнэ. Эцэг эх нь хоёр хоногийн хугацаатай гадагшаа явж хүрч ирээд тоглоомонд донтсон хүүдээ эмчилгээ хийлгэхээр Сэтгэцийн эмнэлэгт ор гарахыг хүлээж байсан ажээ. Хөвгүүн цонхоороо үсэрч үхээгүйсэн бол ядаргааны тасагт Flippy bird тоглоомны үеүдийг давж чадахгүй байгаагаас болж сэтгэцийн хямралд орсон нэг эмэгтэй, Дота тоглоомын донтон өөрийгөө Тролл гэж үнэмшсэн оюутан залуу хоёртой нэг өрөөнд хэвтэх байв.

Жаргалтай өвдөлтүүд

“Жаргалтай өвдөлтүүд”

Өврийн дэвтрээ би нэг удаа

Өршөөлгүй харгислалаар өвтгөж билээ

Шивэгч зүү, сийчигч мэс мэт

Сэтгэл, үзэг хоёр минь тийм хорсолтой авирлаж билээ

Хоосон цулгуй хуудас бүтээгүй хайрын мөртүүдээр дүүрэхэд

Хөндүүр зүрх минь тэгэхэд л нэг тайтгарч билээ.

Ингэж бачимдсан мунхаглал минь төгсгөл болоход

Амандаа “жаргалтай өвдөлт” гэж бувтнаж билээ.

Дал мөрийг чинь хэзээнээс ч юм чимэх болсон

Даль жигүүрийг сэвгүй арьснаа шивүүлэхдээ чи

Өвдөж байсан ч шүд зуун тэвчиж чадаад

Өөгүй торгомсог нуруунд чинь

Сахиусан тэнгэрийнх гэмээр хос далавч  ургасныг

Шидэт тольны өмнө бишрэн харахдаа чи яг над шиг

“Аз жаргалтай өвдөлт” гэж амандаа шивнэснүү?

Даль жигүүр урлалаа гээд жигүүртэн болохгүйгээ хамгаас сайн мэдэх ч

Дал мөрөндөө далавчтай байх цаанаа л нэг сэтгэлд өег шиг

Өр зүрхийг чинь эзэмдэж дийлээгүй бүтэлгүй дурлалаа

Өврийн дэвтэртээ харин мөнхөлж үлдээсэн.

Өөрөө тэмүүлж өвдсөн тийм хүчтэй

Гэхдээ аз жаргалтай өвдөлтийг

Өөгүй торгомсог арьс чинь,

өврийн дэвтэр минь аль аль нь ижилхэн амссан.  

За тэгээд намайг шүүх цагдаад аваачваа

Үхэлд хүрэх зам руу чинь

Өөрийн биеэр би хөтлөн оруулж чадахгүй нь

Өвтгөж чамайг тарчлаахгүйн тулд л тэршүү дээ!

Өөр хялбархан аргуудаас харин санал болгож болох юм.

Ердөө л хэтрүүлсэн тунтай нойрсуулагч эмүүд

Ертөнцийг орхих хамгийн дөт зам

“Үхэл бүх зүйлийн төгсгөл гэжүү?  Өөр шинэ амьдралын эхлэл юмуу?”

Өнөөдөр л чи энэ асуултын хариуг олж чадна.

Үнэн хэрэгтэй амьдрагсдын дунд  мөр зэрэгцэн алхахыг хүсэхгүй бол,

Амьдын ертөнцөд ахиад нэг өдөр ч тэсэж чадахаа больсон бол,

Үхэл л бүхнийг цагаатгаж, үхэл бүхнийг зөвтгөж

Үхэл л бүх зүйлийн гарц гэж чи шийдсэн бол

Ердөө тунг нь хэтрүүлсэн нойрсуулагч эм л чамд хэрэгтэй

Тэгээд л чи тайвшран, үүрдийн амгаланг олох болно.

Аймшигтайгаар өөд бологсдыг би бишгүй л харсан

Амьгүй хүйтэн төрхнөөс нь айдас арьлаагүй байдагсан.

Амгалан дүртэйгээр үүрд нойрссон төрх чинь харин

Ангижирсан гэгээнтний дүрийг санагдуулах болно.

Амьдралын утга учиргүйн тухай олон асуултдаа чи хариулт олж

Амирлангуйн хаалганд хэдийн хүрсэн хойно чинь

Авсыг чинь хүйтэн газарт булаад

Араас чинь тэд дэмий л гашуудах болно.

Балчир охинд

Том болоод чи гойдын үзэсгэлэнт бүсгүй болноо

Цаг хугацаа үүний тулд  чамайг балчир охины дүрээр нуужээ

Энэ үе чиний гоо үзэсгэлэнг танихгүй харалган учраас

Ирэх шинэ үе чамайг өлгийдөн авчээ.

Цаг  нь болоход чи боловсорсон жимс адил гоц ялгарч

Цаг хугацааны зузаан гивлүүр ч халхалж  үл дөнгөөд.

Цагаан даашинзтай бүсгүйг эцэг нь хөтлөн оруулах шиг

Цаг хугацаа өөрийн биеэр чамайг хувь заяанд чинь даатган өгнө.

Харин одоо хүүхэд насаа л хайрла даа балчир охин минь

Хүссэн хүсээгүй ирээдүй чамайг магтан дуулна.

Эх шүлгийн хувьд тийм ч сайн биш, би ч тийм дуртай биш хэвтэрт байхдаа л бичсийн. гэхдээ энэ удаа хоёр өөр найруулгаар, хоёр өөр номонд орчуулан гаргасан хувилбаруудыг нь онцльё. Аль нь сайн болсныг би мэдэхгүй. Би чинь "ай дөнт нөөв свик инглиш" шүү дээ

"Seasons in Room"
I like the artificial seasons in a room
There are other seasons there too.
On the wall is winter , through the door is spring,
in the blankets is summer, but autumn lives in the window
In a room, waiting on the climate,
The metrologist
sits guietly, a downpour
always falling from the ceiling
On my wall, the painted leaves and flowers
are always growing , never withering away.
I decided to copy with me wallpaper
the unchanging seasons of my room, and
surely that will change
translated by: Simon Wickam Smith

"My apartment s season"
I like apartment s seasons
That composed by someone
There are different seasons:
winter is on the walls spring is on the door
Summer is on the blanket
And autumn is into the windows
There s a metrologist informing of the weater
But there s any shower from the roof
So I can sit calm…
There are too many flowers and leaves on the walls
They are never withered and stunted growing
Never changeable my apartment season
It might be changed
When I decide to renew my wall papers…
translated by: A.Narantuya

Тасалгааны улирал
Өрөөн дэх зохиомол улиралдаа би дуртай
Өөр бусад улирлууд ч энд бас бий
Хананд өвөл, хаалганд хавар
Хөнжилд зун, харин намар цонхон завсар амьдардаг .
Тасалгаан дахь уур амьсгалаас шалтгаалж
Цаг агаарын мэдээ дамжуулдагч
Адраас минь хэзээ ч аадар цутгахгуйд
Амгалан сууж болдог
Ханаар минь дүүрэн зурмал цэцэг навчис
Хэзээ ч хагдарч гандахгүйгээр ургасаар л байдаг
Солигддоггүй тасалгааны улирал маань
Сонирхол минь хуучирч
Ханын цаасаа хуулахаар шийдэхэд л
Солигдож магад